Het Heilig-Kerst gebied vormt samen met Tolhuis en Sluizeken een gordelwijk naast de Binnenstad. De wijk is dichtbevolkt, dichtbebouwd en zeer divers.
Historiek
In de 13e eeuw ontstonden buiten de grote Leiebocht enkele voorsteden die niet onder de rechtsmacht van de Gentse schepenen vielen, wat voor problemen zorgde. In 1300 slaagde de stadsmagistraat erin om onder andere de Briel en de Muide uit grafelijk bezit te verwerven en bij het stadsgebied te voegen. Deze uitbreiding leidde tot de bouw van de tweede stadsomwalling in de 16e eeuw, beveiligd door de Spitaalpoort (later Dampoort) en de Muidepoort. Slechts enkele grootschalige inplantingen, vaak van religieuze aard, werden hier en daar in dit desolate gebied aangetroffen, bijvoorbeeld het Kartuizerklooster aan het Fraterplein.
’t Seleskest
De kerk van ‘s-Heiligs-Kerst werd opgetrokken tussen 1560 en 1571, halverwege tussen de Oudburg en de Muidepoort. Sindsdien is de wijk gekend als Heilig Kerst of in het Gents ’t Seleskest.
Een van de oudste invalswegen in het noorden van het stadscentrum en de ruggengraat van dit gebied was de Slijpstraat (nu Sleepstraat), de weg naar de Vier Ambachten en de Zeeschelde (nu Sleepstraat, Sint-Salvatorstraat, Voormuide, Meulestedesteenweg), samen met een oude noordelijke Leie-arm (nu Tolhuislaan).
Na de beeldenstorm, trok een aantal zusters van de abdij van Doornzele in 1586 naar Gent en stichtte een nieuwe abdij, naast de parochiekerk, gelegen aan de huidige Doornzelestraat 15.
De huidige pastorie naast de kerk werd in 1773 verbouwd als buitenverblijf van Govaart Geeraard Van Eersel, toen bisschop van Gent.
Industriële revolutie
Het gebied komt voornamelijk tot ontwikkeling na de aanleg van het kanaal Gent-Terneuzen en de verdere uitbreiding van de haven in de 19e en 20e eeuw. Hierdoor ontstonden er in de wijk op korte tijd talloze fabrieken (textielindustrie, de metallurgie en havengebonden activiteiten), wat leidde tot een bevolkingsexplosie. Het gebied kende dan ook de grootste concentratie aan beluiken in heel Gent.
Aan het begin van de 20e eeuw zijn de meeste waterlopen verdwenen en het historische stadsweefsel veranderde sterk.
Na de Tweede Wereldoorlog stond de kerk bijna volledig ingesloten door huizen. Enkel de westgevel stond vrij en de rest was ingesloten door de omringende gebouwen. Door het slopen van huizen in de Doornzelestraat, kwam ook de noordgevel vrij.
Tot het eind van de 20e eeuw was deze buurt een typische arbeidersbuurt. De Sleepstraat is sinds de vroege jaren 70 bekend als dé Turkse straat ven Gent. In die periode verschenen de allereerste Turkse restaurants die de Sleepstraat rijk is.
Bezienswaardigheden
Momenteel ondergaat de buurt een aanzienlijke herwaardering, en de daarmee gepaard gaande verdrijving van de lagere klassen uit het stadsdeel, onder meer door de herbestemming van de ACEC-vestiging (Dok Noord).
Dit zijn belangrijke monumenten die – naast de Sint-Salvator/Heilig-Kerstkerk – herinneren aan het verleden van de wijk:
- kerkplein van het Heilig Kerst met de pastorie in rococostijl en de gevels van Jacob Semeij in Art Nouveau
- basisschool Dr. Jean Herrel in de Sleepstraat
- schoorsteen van de SPE-centrale
- gevel van het oude ACEC-gebouw aan Dok-Noord
- Schippershuis en de Schipperskapel
- blauwe kraan van Kesteleyn
| Thema: | Geschiedenis |
| Bron(nen): | Eglise paroissiale de Saint-Sauveur, 1851, Kervyn de Volkaersbeke, Rapport sur l’état des monuments de la ville de Gand Les Anciennes Eglises de Gand, 1937, Baron Verhaeghen Heilig-Kerst en Keizer Karel, 2000, Huguette De Bleecker-Ingelaere Gentse Parochiekerken Analyse & Waardebepaling, Parochiekerk Heilige Kerst of Sint-Salvator, Op basis van methodologie Thomas Coomans, Stad Gent 2003 Kerkbrochure, 2005 Stukken van een niet uitgevoerde tentoonstelling over de geschiedenis van de kerk en de parochie, 2009, Huguette De Bleecker-Ingelaere |
Sint-Salvator | Heilig Kerst 