De Sint-Salvatorkerk, ook wel bekend als de Heilig-Kerstkerk, is een laat-gotische kerk met een rijke geschiedenis en een fascinerende evolutie in architectuur. Deze parochiekerk, gelegen in Gent, heeft door de eeuwen heen vele veranderingen ondergaan, van het leggen van de eerste steen rond 1560 tot de restauraties in de 19e eeuw.
De sporen van deze bewogen geschiedenis zijn te vinden in de muren van het gebouw zelf.
Oorsprong van de Parochie
De kerk van ‘Christus Verlosser van de Wereld’ (lat. ‘Salvator Mundi’), wordt vaak de Heilig-Kerstkerk genoemd. Kerst komt van Kerstmis, de geboortedag van Christus, de Salvator. Vandaar ook dat Kerstmis het titelfeest van deze kerk is.
De eerste parochiekerk van Heilig Kerst werd rond 1072 gebouwd binnen de omheining van de oude Sint-Baafsabdij. Deze kerk diende een uitgestrekte parochie. In 1540 kwam er een abrupt einde aan deze oorspronkelijke kerk toen Keizer Karel V opdracht gaf tot de afbraak ervan om plaats te maken voor het Spaans Kasteel.
‘Kapelleke van de Noodt Gods’
Na de afbraak van de originele parochiekerk verhuisden de heilige vaten en relikwieën naar het Sint-Jacobsgodshuis, voordat ze uiteindelijk in 1541 terechtkwamen in de kapel van het Gasthuis voor blinden. Deze kapel, bekend als het “Kapelleke van de Noodt Gods”, werd de nieuwe kerk van de parochie Heilig Kerst dankzij een oorkonde van Maria van Hongarije.
De Bouw van de Nieuwe Sint-Salvatorkerk
Met giften en inkomsten, waaronder giften (o.a. 6000 Italiaanse kronen geschonken door Keizer Karel en een loterij georganiseerd door de stad), kon de oorspronkelijke kapel worden uitgebreid en vervangen door een groter monument in laatgotische stijl. De nieuwe Sint-Salvatorkerk werd gewijd in 1571 en kenmerkt zich door rode baksteen met omlijstingen van witte steen. De kerk werd ontworpen om te voldoen aan de behoeften van een groeiende parochie en werd omringd door een kerkhof. De sacristie werd toegevoegd in 1722 als uitbreiding op het oorspronkelijke ontwerp.
Restauraties in de 19e Eeuw
In de 19e eeuw onderging de Sint-Salvatorkerk aanzienlijke veranderingen. De laatgotische westgevel werd vervangen door een neoclassicistische façade, wat leidde tot gemengde reacties. Binnenin werden de gotische kolommen vervangen door vierkante pilaren met en bekisting van pleister om te voldoen aan toenmalige esthetische voorkeuren. Dit pleisterwerk werd verwijderd in 1855-1857, en de oorspronkelijke gotische stijl werd hersteld. In 1857 werd het koor opnieuw ingericht volgens laatgotische stijl met muurschilderingen naar ontwerp van Theodore Canneel.
Van haar oorsprong binnen de Sint-Baafsabdij tot haar huidige staat na diverse restauraties, blijft de kerk van Sint-Salvator een belangrijk getuige van de geschiedenis van de stad.
| Thema: | Geschiedenis |
| Bron(nen): | Eglise paroissiale de Saint-Sauveur, 1851, Kervyn de Volkaersbeke, Rapport sur l’état des monuments de la ville de Gand Les Anciennes Eglises de Gand, 1937, Baron Verhaeghen Heilig-Kerst en Keizer Karel, 2000, Huguette De Bleecker-Ingelaere Gentse Parochiekerken Analyse & Waardebepaling, Parochiekerk Heilige Kerst of Sint-Salvator, Op basis van methodologie Thomas Coomans, Stad Gent 2003 Kerkbrochure, 2005 Stukken van een niet uitgevoerde tentoonstelling over de geschiedenis van de kerk en de parochie, 2009, Huguette De Bleecker-Ingelaere |
Sint-Salvator | Heilig Kerst 